Zelfvertrouwen als leider

Zelfvertrouwen als leider krijgt een boost bij elke stap vooruit die je zet, bijvoorbeeld door een nieuwe competentie te verwerven, een succes te boeken of iets bij te leren. Maar wie zelfvertrouwen heeft, moet alert blijven om zich te blijven ontwikkelen. Een les in het belang van feedback benutten, bijleren en nederig genoeg zijn.

Zelfvertrouwen groeit

Zelfvertrouwen groeit na een inspanning of als je een stap vooruit zet. Wie nieuwe dingen leert, een overwinning boekt, een succes ervaart of een opleiding voltooit, voelt zich vaak heel erg gesterkt in het eigen zelfvertrouwen. Het is het gevolg van een inspanning en/of een stap vooruit zetten. En dat is een goede zaak.

Elke keer als ik een stap vooruit zette, dacht ik: “Nu gaat het gebeuren.”

Viorella

Alles is mogelijk en de wereld zit op jou te wachten. Dat gevoel kan heel sterk zijn, en effectief leiden tot nieuwe wegen. Op de piek van je zopas gegroeide zelfvertrouwen ga je bijvoorbeeld solliciteren. Je hebt er immers hard voor gewerkt. Net klaar en goed opgeleid met de nieuwste inzichten en technieken. Helemaal logisch dat je je zelfvertrouwen toont aan de omgeving.

Maar het kan ook een grote ontgoocheling opleveren. Je solliciteert en krijgt enkel afwijzingen. Hard trainde je voor die wedstrijd en je verliest stevig. Je hebt je zinnen gezet op een huis en dat tot in de puntjes voorbereid, maar je grijpt ernaast … Ontgoochelingen zijn overal te rapen. Soms knagen ze aan je zelfvertrouwen. Onterecht vaak.

De omgeving reageert op groeiend zelfvertrouwen

Er is een verschil tussen je eigen (gevoel van) zelfvertrouwen en hoe de omgeving ernaar kijkt. En hoe de omgeving erop reageert verschilt nog eens.

Als de omgeving positief reageert, dan krijg je de bevestiging dat je zelfvertrouwen terecht is. Zeker wanneer je weinig tegenwind of negatieve reacties krijgt. Je zet door op je pad en gaat er volop voor. Reageert de omgeving anders dan je verwacht -ik zeg niet graag “negatief”- dan krijg je vraagtekens. Vraagtekens die op zich heel nuttig zijn, kunnen je te volgen pad nog beter zichtbaar maken. Dit is feedback, zelfs als het scherp lijkt of als je weet dat het is ingegeven door een politieke invalshoek.

Een stap vooruit kan -als je niet oplet- al snel een stap terug lijken. Vooral als blijkt dat niemand op jouw nieuwe competenties, en je bijbehorende zelfvertrouwen, zit te wachten. Je realiseert je in je euforie niet dat iemand anders die piek al is gepasseerd en je beseft dat dat nieuwe geleerde toch nog wat uitbreiding of verdieping kan gebruiken. Je bent niet de eerste met dat diploma en anderen hebben meer ervaring. Terwijl je dat op je piek van zelfvertrouwen nog niet helemaal besefte.

Succes en falen, en dus zelfvertrouwen, is niet je eigen verdienste alleen

En toch is je zelfvertrouwen terecht. En toch heb je je omgeving iets te bieden. Succes en falen heb je aan jezelf te danken (doorzetten, studeren, trainen …), maar oók aan anderen (steun, advies, hulp, opvang …). Jammer genoeg denken veel mensen “meritocratisch”: je hebt de overtuiging dat je verdiensten en falen enkel door jou veroorzaakt zijn. Die denkwijze is de oorzaak van veel problemen op de werkvloer, en ze is niet juist.

Ik illustreer met een persoonlijk voorbeeld. In 2013 haalde ik een masterdiploma, terwijl ik een gezin had en fulltime werkte. Ik maakte voor mezelf de keuze om mijn leven even drie jaar ‘on hold’ te zetten en er vol voor te gaan. En dat lukte heel goed. Maar het behalen van dat diploma is niet enkel mijn verdienste, alhoewel ik hard werkte en studeerde.

Een even groot aandeel is weggelegd voor mijn vrouw die bijvoorbeeld naar een speeltuin ging als ik moest studeren. Of voor mijn werkgever die mijn werkschema flexibeler maakte. De docenten die de colleges gaven, de medestudenten die me op de hoogte brachten van de inhoud van de colleges die ik door werk miste …

Uiteraard deed ik ook wat ik kon in ruil daarvoor (zoals Middelnederlandse transcripties nalezen, deelnemen aan onderzoek als proefkonijn, adviseren welke cursussen je best in welke volgorde volgt …). Groeien doe je in een volwassen omgeving dus samen met anderen.

Lees ook: Goed leiderschap: wat is dat?

Zelfvertrouwen werkt door

Als je zelfvertrouwen verwerft, dan is dat niet “af”. Het groeit aan bij elke stap vooruit. Als je jezelf in vraag stelt, bijvoorbeeld bij feedback die anders is dan je had verwacht, heb je iets meer nodig. Wat? Dat lees je in wat nu volgt.

Iets bijleren kan altijd: ervaren of (nog) niet

Leren is altijd mogelijk. Als je dat beseft, dan besef je ook dat nieuw geleerde kennis of verworven competenties niet volledig zijn. De stagiaire die op de top van haar zelfvertrouwen een plekje op de arbeidsmarkt wilt verwerven, zal door de begeleidende mentor misschien als arrogant worden gezien. Wat komt die nieuweling mij eigenlijk vertellen? Terwijl de stagiaire alleen maar blaakt van zelfvertrouwen en aangeeft klaar te zijn voor een volgende stap.

Ook meer ervaren mensen kunnen nieuwe competenties verwerven en blaken van vernieuwd zelfvertrouwen. Als zo iemand al een positie in de organisatie heeft verworven, dan kan dat bij anderen bewondering oproepen. Voor de persoon zelf kan het een eurekagevoel geven. En de overtuiging dat hij niet meer kan leren. En toch is dat niet zo.

Anderzijds kan iemand op een bepaald moment de organisatie ook ontgroeien. De nieuwe competentie kan ervoor zorgen dat de organisatie “te klein” is geworden en dat die persoon op zoek gaat naar nieuwe uitdagingen “om te kunnen blijven bijleren, en groeien”.

Een praktijktest voor zelfvertrouwen

Een uitdaging treedt op wanneer de nieuweling met vertrouwen de ancien uitdaagt op een eerder verworven competentie. Waar de nieuweling die nog expliciet verwoordt, zal dat voor de ancien veel meer geïntegreerd zijn. En dus moeilijker om te zeggen waarom precies een idee van de nieuweling niet haalbaar zal zijn.

Hierdoor zie je vaak cirkelbewegingen ontstaan. Wat ooit al geprobeerd is, en niet heeft gewerkt, wordt dan opnieuw geprobeerd. De nieuweling wordt de trekker. Met aan het einde de vaststelling dat het (opnieuw) niet werkt. De ancien reageert met “zie je wel” en de nieuweling heeft weer iets bijgeleerd. In onderwijs zien we deze cycli heel vaak. Maar dat is niet terecht.

Verwonderd (kunnen en willen) blijven

“Hier gaan we weer.” of “Zie je wel!” Het zijn reacties die je vaak hoort na de zoveelste regeringswissel of het zoveelste wetenschappelijk onderzoek dat aangekondigd en weer afgevoerd wordt. En toch is het belangrijk om ook in zulke omstandigheden verwonderd te worden, om kansen en opportuniteiten te blijven zien.

Misschien is het deze keer toch anders? Door te snel te oordelen, mis je misschien een belangrijke leerkans. Wie weet is déze stagiair wél een echte innovator. Ook als ancien sta je beter open voor innovatieve ideeën.

Het belang van nederigheid

Als je in je achterhoofd houdt dat iedereen kan leren, dan realiseer je je het belang van nederigheid. Dat is één van de kwaliteiten van een goed leider. Die weet dat iedereen kan leren en niemand zich de waarheid mag toe-eigenen. Nederigheid wordt door leidinggevenden soms wel eens vergeten, met name in een politieke context. (Ik noem ze “zie-mij-zie-mij-managers“.)

Het is goed, zelfs noodzakelijk, dat je als leider een sterke kern hebt en weet waar je voor staat. Je zelfvertrouwen is terecht sterk. Iemand die blaakt van zelfvertrouwen staat er als persoon. Maar mogelijk staat hij er minder voor open om bij te leren. Wees dus tegelijkertijd voldoende nederig om bij te (kunnen) leren. Maar besef ook dat je zelfvertrouwen terecht is: wie heeft bijgeleerd, kan de dingen vaak ook gewoon beter.

Zelfvertrouwen is het gevolg van de combinatie van een gezond zelfbeeld hebben, benieuwd zijn en blijven bijleren, en nederig genoeg om het te kunnen.

Ik ben benieuwd naar jouw reactie! Deel ze hier.

Thema: Baskerville 2 door Anders Noren.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: